Ulje divljeg origana za ešerihiju koli: dejstvo samog ulja i u kombinaciji sa antibioticima

Kratak odgovor: U laboratorijskim istraživanjima ulje divljeg origana i njegov glavni sastojak karvakrol zaustavljali su rast ešerihije koli (Escherichia coli) i delovali baktericidno, i to i na sojeve otporne na više antibiotika (ESBL) i na sojeve otporne na kolistin. U kombinaciji sa pojedinim antibioticima zabeležen je aditivni ili sinergistički efekat: za isto dejstvo bilo je potrebno manje leka.

Ulje divljeg origana za ešerihiju je zato prirodna dopuna čije je dejstvo dokazano u laboratoriji, a antibiotik bira lekar prema antibiogramu.

Godine 2008. naučnici iz Kine prvi put su objavili da etarsko ulje origana deluje na ešerihiju koli koja stvara beta-laktamaze proširenog spektra (ESBL), enzime zbog kojih bakterija postaje otporna na mnoge antibiotike [1]. Od tada je objavljeno više laboratorijskih studija koje to potvrđuju, a najnovije, iz 2024–2026. godine, ispituju i ešerihiju otpornu na kolistin, antibiotik „poslednje linije“. U nastavku su rezultati tih istraživanja, objašnjeni jednostavno, kao i rezultati ispitivanja Probotanic ulja divljeg origana na Institutu „Siniša Stanković“. Ako vas zanima sama bakterija, kako se prenosi i koji su simptomi, pročitajte tekst Ešerihija koli: kako se prenosi, simptomi, lečenje.

Šta je pokazala studija o origano ulju i ešerihiji otpornoj na antibiotike?

Studija iz 2008. godine pokazala je da je ešerihija koli otporna na više antibiotika (ESBL) veoma osetljiva na etarsko ulje origana, koje je zaustavilo njen rast već pri 0,5 mikrolitara ulja u mililitru (0,05%). U kombinaciji sa fluorohinolonima i doksiciklinom ulje je delovalo sinergistički, a sa amoksicilinom i polimiksinom („polimicinom“) aditivno [1].

Studiju su sproveli naučnici sa Fakulteta veterinarske medicine Južnokineskog poljoprivrednog univerziteta u Guangdžouu, a objavljena je u časopisu FEMS Immunology and Medical Microbiology [1]. Ulje origana za ešerihiju ispitali su na dva načina. Prvo su odredili najmanju koncentraciju ulja koja zaustavlja rast bakterije (minimalnu inhibitornu koncentraciju, MIK), a zatim su ulje kombinovali sa antibioticima metodom „šahovske table“ (checkerboard), u kojoj se u mikropločici ispituju različiti odnosi ulja i leka. Ishod se izražava indeksom frakcione inhibitorne koncentracije (FIK): vrednost do 0,5 znači sinergiju, od 0,5 do 1 aditivni efekat, a iznad 1 da ulje i lek deluju nezavisno jedno od drugog.

Antibiotik u kombinaciji sa origano uljem	Efekat na ESBL ešerihiju	FIK indeks
Fluorohinoloni, doksiciklin, linkomicin, makvindoks i florfenikol	sinergija – zajedno deluju jače od zbira pojedinačnih dejstava	0,375–0,500
Amoksicilin i polimiksin („polimicin“)	aditivni efekat – dejstva se sabiraju	0,625–0,750
Kanamicin	nezavisno dejstvo	1,5

Autori zaključuju da kombinacija ulja origana sa antibioticima sa kojima deluje sinergistički može u velikoj meri da smanji dozu leka potrebnu za dejstvo na ESBL ešerihiju, a time i neželjena dejstva antibiotika [1]. To je zaključak laboratorijskog ispitivanja, pa propisanu dozu antibiotika nikada ne menjajte na svoju ruku. Makvindoks i florfenikol su lekovi koji se koriste u veterini.

Šta je ESBL ešerihija i zašto je važna?

Beta-laktamaze proširenog spektra su enzimi koji razgrađuju peniciline i cefalosporine, uključujući i cefalosporine treće generacije, pa ti antibiotici na takvu ešerihiju ne deluju. Ovi sojevi često su otporni i na druge grupe lekova, a sreću se i u bolnici i van nje. Svetska zdravstvena organizacija je 2024. godine enterobakterije otporne na cefalosporine treće generacije, kojima pripada i ESBL ešerihija, svrstala u grupu „kritičnog prioriteta“, među bakterije za koje su novi lekovi najhitnije potrebni [2]. Zato naučnici sve više ispituju prirodne supstance, poput karvakrola iz origana, koje bi mogle da pomognu postojećim antibioticima.

Koji je najbolji antibiotik za ešerihiju koli – i gde je tu origano ulje?

Ne postoji jedan najbolji antibiotik za ešerihiju koli: najbolji je onaj na koji je baš vaš soj osetljiv po antibiogramu iz urinokulture i koji odgovara vrsti infekcije. Ulje divljeg origana nije zamena za antibiotik, već prirodna dopuna čije je dejstvo na ešerihiju dokazano u laboratoriji.

Za upalu bešike kod žena evropske urološke smernice (EAU 2026) kao prvi izbor navode fosfomicin-trometamol, nitrofurantoin, pivmecilinam i nitroksolin, a za ovu infekciju ne preporučuju aminopeniciline (npr. amoksicilin) ni fluorohinolone (npr. ciprofloksacin) [3]. Kod ESBL ešerihije izbor lekova je uži, pa je antibiogram još važniji. Kod ozbiljnih ili dugotrajnih tegoba javite se lekaru.

Više o temi ešerihija koli – lečenje antibioticima, trajanje terapije i šta pomaže da se infekcija ne vraća – pročitajte u tekstovima Kako lečiti urinarne infekcije? i Prirodno rešenje za uporne urinarne infekcije, a o tome šta znači nalaz ešerihije u urinu u tekstu Bakterije u urinu – sve što bi trebalo da znate.

Da li origano ulje i antibiotici deluju jače zajedno?

Da – u više laboratorijskih studija origano ulje (i druga etarska ulja bogata karvakrolom) i antibiotici zajedno su jače delovali na ešerihiju koli nego svaki posebno, i to i na sojeve otporne na antibiotike [1][4][5][6]. Karvakrol i timol iz ulja povećavaju propustljivost spoljne membrane bakterije, pa antibiotik lakše ulazi u ćeliju [4].

Studija	Koja ešerihija	Kombinacija i rezultat
Si i sar., 2008 [1]	soj otporan na više lekova (ESBL)	ulje origana + fluorohinoloni ili doksiciklin: sinergija; + amoksicilin ili polimiksin: aditivni efekat
Xiao i sar., 2019 [5]	uropatogena ešerihija u fazi mirovanja („uspavane“ bakterije iz kojih infekcija može da se vrati)	ulje origana + hinoloni (levofloksacin, ciprofloksacin, tosufloksacin): potpuno uklonjene sve takve ćelije; dejstvo nitrofurantoina delimično pojačano, a kod fosfomicina, meropenema i cefdinira pojačanje nije zabeleženo
Ben Selma i sar., 2024 [6]	soj otporan na kolistin, sa genom mcr-1	ulje majčine dušice sa 68% karvakrola + kolistin: sinergija; za isto dejstvo bilo je potrebno 16 do 512 puta manje kolistina
González Carrión i sar., 2026 [4]	ESBL soj iz urina pacijenta	ulje origana sa 87% karvakrola + cefepim: sinergija (FIK 0,188)

Najnovija od ovih studija, iz 2026. godine, ispitala je ESBL ešerihiju izolovanu iz urina. Da bi se zaustavio rast tog soja, bilo je potrebno čak 64 µg/ml samog cefepima, cefalosporina četvrte generacije (kod osetljivog kontrolnog soja 0,12 µg/ml), dok je u kombinaciji sa uljem origana zabeležena izražena sinergija. Autori zaključuju da ulje origana može da pojača dejstvo beta-laktamskih antibiotika na ESBL bakterije [4].

Ovo su laboratorijski (in vitro) rezultati i pokazuju da se ulje i antibiotici u ovim ispitivanjima najčešće dopunjuju. Da li i kako da ulje uzimate uz propisani antibiotik, pročitajte u tekstu Da li smem da pijem origano ulje sa antibiotikom?

Šta je polimicin i kako deluje uz origano ulje?

„Polimicin“ je naziv pod kojim se kod nas pominje polimiksin iz kineske studije (u radu „polymycin“). Polimiksini – polimiksin B i kolistin (polimiksin E) – stari su antibiotici koji se danas čuvaju kao rezerva, „poslednja linija“ lečenja infekcija bakterijama otpornim na gotovo sve druge lekove [6]. U laboratoriji je origano ulje sa polimiksinom delovalo aditivno, a etarsko ulje bogato karvakrolom sa kolistinom sinergistički, i to na ešerihiju otpornu na kolistin [1][6].

Polimiksini razaraju spoljnu membranu gram-negativnih bakterija, kojima pripada i ešerihija koli. Daju se uglavnom u bolnici, jer mogu da oštete bubrege. Poslednjih godina širi se i otpornost na kolistin, između ostalog preko gena mcr-1. Šta su pokazala istraživanja:

• Origano ulje i polimiksin: u studiji iz 2008. kombinacija je na ESBL ešerihiju delovala aditivno, a sama ešerihija bila je veoma osetljiva i na ulje i na polimiksin [1].
• Karvakrol i kolistin protiv ešerihije otporne na kolistin: ulje alžirske majčine dušice (Thymus algeriensis) sa 68% karvakrola delovalo je baktericidno na gram-negativne bakterije otporne na kolistin, a sa kolistinom sinergistički na ešerihiju sa genom mcr-1. Kompjuterska analiza pokazala je da se karvakrol čvrsto vezuje za enzim MCR-1, odgovoran za tu otpornost [6].
• Karvakrol i polimiksin B na životinjama: protiv klebsijele otporne na polimiksin, srodnika ešerihije, sinergija je zabeležena u 23 od 48 ispitanih kombinacija. Kod zaraženih miševa karvakrol (10 mg/kg) uz polimiksin B (2 mg/kg) povećao je preživljavanje i značajno smanjio broj bakterija u krvi [7].
• Ulje origana i otporni sojevi: grčko ulje origana, bogato karvakrolom i timolom, delovalo je pri koncentraciji od 0,0625% ili manjoj na svih šest ispitanih sojeva ešerihije, uključujući soj sa genom mcr-1 i soj O157:H7, bez razlike između osetljivih i otpornih sojeva [8].

Ovi nalazi su pre svega važni za razvoj novih bolničkih terapija. Za vas je važna poruka da karvakrol iz origana u laboratoriji deluje i na ešerihiju otpornu na antibiotike poslednje linije.

Kako karvakrol iz origano ulja deluje na ešerihiju koli?

Karvakrol, glavni aktivni sastojak ulja divljeg origana, u laboratoriji oštećuje membranu ešerihije koli, koči enzim beta-laktamazu i sprečava stvaranje biofilma, a ulje origana deluje i na „uspavane“ bakterije [5][9][10]. Pošto deluje na više mesta istovremeno, a ne na jedno, kao većina antibiotika, klasični mehanizmi otpornosti na njega slabo utiču [8].

Kada se pominje divlji origano za ešerihiju, misli se pre svega na njegovo etarsko ulje i karvakrol. Laboratorijska istraživanja opisuju nekoliko načina delovanja:

• Oštećenje membrane. Kod ESBL ešerihije izolovane iz krvi pacijenta sa urinarnom infekcijom karvakrol je zaustavio rast pri 150 µg/ml, a baktericidno je delovao pri 300 µg/ml; bakterije su uginule za 120 minuta. Karvakrol je izazvao depolarizaciju membrane i oksidativni stres u bakteriji, a iz ćelija su isticali DNK, proteini i kalijum [9].
• Kočenje beta-laktamaze. U istoj studiji karvakrol je smanjio aktivnost beta-laktamaze, enzima zbog kog je ESBL ešerihija otporna na peniciline i cefalosporine, a smanjio je i pokretljivost bakterije [9].
• Biofilm i fimbrije. Ulje origana bogato karvakrolom sprečavalo je da uropatogena ešerihija stvara biofilm, i to u koncentracijama manjim od onih koje zaustavljaju rast (ispod 0,01%). Karvakrol je smanjio stvaranje fimbrija, tankih nastavaka kojima se bakterija hvata za zid bešike, a u njegovom prisustvu ljudska krv je lakše savladavala ešerihiju [10].
• „Uspavane“ bakterije (perzisteri). Od 140 ispitanih etarskih ulja ulje origana bilo je među najdelotvornijim protiv ešerihije u fazi mirovanja, i to jače od tosufloksacina, antibiotika poznatog po dejstvu na takve bakterije [5].
• Bez brzog razvoja otpornosti. U studiji iz 2026. godine kombinacija karvakrola i timola, glavnih sastojaka ulja origana, posle 96 sati izlaganja nije dovela do merljivog porasta otpornosti ešerihije, a ešerihija je ostala osetljiva na njih i posle izlaganja ciprofloksacinu [11].

Ulje divljeg origana za ešerihiju: šta je dokazano za Probotanic ulje?

Probotanic ulje divljeg origana ispitano je 2022. godine na Institutu za biološka istraživanja „Siniša Stanković“, Institutu od nacionalnog značaja za Republiku Srbiju, Univerziteta u Beogradu. Ulje je delovalo bakteriostatski i baktericidno na svih 26 ispitanih sojeva bakterija, među njima i na oba soja ešerihije koli i na druge česte uzročnike urinarnih infekcija [12]:

Bakterija	MIK – zaustavlja rast	MBK – deluje baktericidno
Escherichia coli (ATCC 35210)	1,141 mg/ml	2,282 mg/ml
Escherichia coli (IBRS E003)	1,141 mg/ml	2,282 mg/ml
Proteus mirabilis (ATCC 7002)	0,429 mg/ml	0,570 mg/ml
Enterococcus faecalis (ATCC 19433)	0,570 mg/ml	1,141 mg/ml
Klebsiella pneumoniae (ATCC 13883)	5,706 mg/ml	11,411 mg/ml

Na osnovu ovih in vitro analiza autori izveštaja zaključuju da korišćenje ulja u bezbednim koncentracijama, u prevenciji ili kao dodatak tretmanu bakterijskih infekcija izazvanih ispitanim vrstama, može da ima pozitivno dejstvo na zdravlje ljudi [12]. Više o ovom ispitivanju pročitajte u tekstu Probotanic ulje divljeg origana analizirano na Biološkom institutu „Siniša Stanković“.

Ulje divljeg origana često se pominje kao prirodni lek za ešerihiju. Tačnije je reći da je to dodatak ishrani čije je dejstvo na ešerihiju dokazano u laboratoriji i koji može da bude dopuna terapiji. Probotanic ulje divljeg origana je 100% čisto, nerazblaženo etarsko ulje divljeg origana (Origanum minutiflorum) organskog porekla, sa oko 80% karvakrola i timola – upravo ono ulje koje je ispitano na Institutu „Siniša Stanković“.

Origano ulje za ešerihiju u kapsulama

Ako vam ljutina ulja ne prija, isto ulje možete da uzimate u softgel kapsulama Origano Strong: 25 mg organskog etarskog ulja divljeg origana po kapsuli, u organskom ekstra devičanskom maslinovom ulju, bez osećaja peckanja i ljutine.

Čaj od origana za ešerihiju

Origano čaj je 100% organski čaj od istog divljeg origana. Prema uputstvu sa pakovanja može se koristiti preventivno, kod učestalih urinarnih infekcija: kafenu kašiku čaja prelijte sa 200 ml vruće vode, procedite posle 10–15 minuta, ne zaslađujte i pijte što topliji. Možete skuvati i 1–2 litre i čuvati ih u termosu, pa vam čaj pomaže i da unesete više tečnosti.

Kako se proizvodi uzimaju, prema uputstvu sa pakovanja:

Proizvod	Kako se uzima (sa pakovanja)	Ne preporučuje se
Ulje divljeg origana	Odrasli: 3 × 2 kapi na dan, posle obroka, razređeno u kafenoj kašičici jestivog ulja, deset dana u toku jednog meseca. Deca starija od 6 godina: 2–3 × 1 kap dnevno, 10–14 dana, u kafenoj kašičici jestivog ulja.	trudnicama, dojiljama i deci mlađoj od 6 godina
Origano Strong, kapsule	Odrasli i deca starija od 12 godina: 1 kapsula 3 puta dnevno posle jela, sa čašom vode, 10–20 dana. Deca starija od 6 godina: 1 kapsula 2 puta dnevno posle jela, sa čašom vode, 7 dana.	trudnicama, dojiljama i deci mlađoj od 6 godina
Origano čaj	1 kafena kašika na 200 ml vruće vode; kod urinarnih infekcija procediti posle 10–15 minuta.	trudnicama i dojiljama (pogodan je za decu od 3 godine)

Preporučena dnevna doza se ne sme prekoračiti. Ulje i kapsule ne treba da uzimaju osobe sa anemijom, poremećajem koagulacije, poremećajem akta gutanja, ozbiljnom hipertenzijom, teškim oštećenjem jetre i bubrega, kao ni osobe koje uzimaju antikoagulantnu terapiju.

Ukratko

• U laboratoriji su ulje divljeg origana i karvakrol zaustavljali rast ešerihije koli i delovali baktericidno, i na sojeve otporne na antibiotike (ESBL, kolistin) [1][6][8].
• Sa pojedinim antibioticima ulje origana delovalo je aditivno ili sinergistički – za isto dejstvo bilo je potrebno manje leka [1][4][6].
• Karvakrol oštećuje membranu bakterije, koči beta-laktamazu i sprečava stvaranje biofilma [9][10].
• Probotanic ulje divljeg origana delovalo je na oba ispitana soja ešerihije i na druge česte uzročnike urinarnih infekcija [12].
• Ulje je prirodna dopuna terapiji, a antibiotik bira lekar prema antibiogramu [3].

Česta pitanja

---

Napomena: Ovaj tekst je informativan i ne zamenjuje savet lekara ili farmaceuta.

Izvori

1. Si H., Hu J., Liu Z., Zeng Z. L. Antibacterial effect of oregano essential oil alone and in combination with antibiotics against extended-spectrum beta-lactamase-producing Escherichia coli. FEMS Immunology and Medical Microbiology. 2008;53(2):190–194. DOI: 10.1111/j.1574-695X.2008.00414.x.
2. Svetska zdravstvena organizacija (WHO). WHO bacterial priority pathogens list, 2024. 17. maj 2024.
3. Evropsko udruženje urologa (EAU). EAU Guidelines on Urological Infections. Izdanje 2026.
4. González Carrión A., Espadero Bermeo M., Malo Cevallos I., Alejandro R. R. In Vitro Evaluation of the Antimicrobial Activity of Origanum vulgare Essential Oil Against ESBL-Producing Strains of Escherichia coli and Klebsiella pneumoniae. Current Issues in Molecular Biology. 2026;48(4):373. DOI: 10.3390/cimb48040373.
5. Xiao S., Cui P., Shi W., Zhang Y. Identification of essential oils with strong activity against stationary phase uropathogenic Escherichia coli. Discovery Medicine. 2019;28(154):179–188. PMID: 31926578.
6. Ben Selma W. i sar. Thymus algeriensis essential oil: Phytochemical investigation, bactericidal activity, synergistic effect with colistin, molecular docking, and dynamics analysis against Gram-negative bacteria resistant to colistin. Heliyon. 2024;10(19):e38281. DOI: 10.1016/j.heliyon.2024.e38281.
7. de Souza G. H. i sar. Synergistic interaction of polymyxin B with carvacrol: antimicrobial strategy against polymyxin-resistant Klebsiella pneumoniae. Future Microbiology. 2024;19:181–193. DOI: 10.2217/fmb-2023-0070.
8. Fokas R., Anastopoulou Z., Vantarakis A. Antimicrobial Activity of Greek Native Essential Oils Against Escherichia coli O157:H7 and Antibiotic Resistance Strains Harboring pNorm Plasmid, mecA, mcr-1 and blaOXA Genes. Antibiotics. 2025;14(8):741. DOI: 10.3390/antibiotics14080741.
9. Khan I. i sar. Antimicrobial potential of the food-grade additive carvacrol against uropathogenic E. coli based on membrane depolarization, reactive oxygen species generation, and molecular docking analysis. Microbial Pathogenesis. 2020;142:104046. DOI: 10.1016/j.micpath.2020.104046.
10. Lee J.-H., Kim Y.-G., Lee J. Carvacrol-rich oregano oil and thymol-rich thyme red oil inhibit biofilm formation and the virulence of uropathogenic Escherichia coli. Journal of Applied Microbiology. 2017;123(6):1420–1428. DOI: 10.1111/jam.13602.
11. Paino I. M. M. i sar. Carvacrol thymol formulation: bactericidal activity without detectable early resistance induction in Gram-positive and Gram-negative bacteria. Journal of Applied Microbiology. 2026;137(9):lxag219. DOI: 10.1093/jambio/lxag219.
12. Glamočlija J., Mihailović M. (Institut za biološka istraživanja „Siniša Stanković“, Univerzitet u Beogradu). Izveštaj o ispitivanju antibakterijske, antifungalne i antibiofilm aktivnosti preparata „Ulje divljeg origana“, br. 01-674/2. Beograd, 18. april 2022.